Dinosaurs

Dinosaurs

1. Dinosaur means terrible lizard. Dinosaurs are a varied group of archosaur reptiles.
2. They were the dominant land animals of the Mesozoic Era. Over 500 different classifications of dinosaurs are known
3. Dinosaur fossils have been found on all continents. Even now, new discoveries are made frequently.
4. Dinosaurs appeared in the Upper Triassic period about 230 million years ago.
5. By the Early Jurassic, they were the top land vertebrates.
6. They dominated most environments on land.
7. It lasted until the sudden "Cretaceous-Tertiary" extinction event 66 million years ago.
8. From the fossil record, we know that birds are dinosaurs with feathers.
9. They evolved from early theropods during the Late Jurassic.
10. Dinosaurs made adaptations that made them successful. The first dinosaurs were small predators.
11. They walked on two legs. All their descendants had an upright posture.
12. Most of the smaller dinosaurs had feathers. They were also probably warm-blooded.
13. This would make them active with a higher metabolism than modern reptiles.
14. Social interaction and cooperation seem very common for some types.
15. The first fossils were recognised as dinosaurs in the early 19th century.
16. Some of their bones were discovered long ago, but not understood.
17. Dinosaurs are now major attractions in museums around the world.
18. They have become a part of popular culture. There have been many best-selling books and movies. New discoveries are reported in the media.
19. Despite their great success over the years, there were lifestyles the dinosaurs never evolved.
20. None ever evolved to live entirely in water, as many mammals do.
21. Some were semi-aquatic. They never dominated the small terrestrial niche
22. The smallest vertebrates throughout the Mesozoic Era were mammals and lizards.
23. The largest dinosaurs were plant-eating herbivores such as Apatosaurus and Brachiosaurus.
24. They were the largest animals to ever walk on dry land.
25. Other plant-eaters such as Iguanodon had special weapons, to help them fight off the meat-eaters.
26. Triceratops had three horns on its head shield. The Ankylosaurus was covered in bony plates.
27. The stegosaurus had spikes on its tail. The carnivores were bipedal (walking on their back legs). Their body was more horizontal.
28. They balanced at the back by their tail. Some were very large.
29. The tyrannosaurus and spinosaurus were big. Some were small, like the Compsognathus.
30. It was the smaller sized meat-eaters that may have evolved into birds. The first fossil bird, Archaeopteryx, had a skeleton which looked much like that of a dinosaur.
31. The extinctions at the end of the late Cretaceous were caused by one or more catastrophic events. Such as massive asteroid or meteorite impacts.
32. The Chicxulub impact was one of them. Several impact craters and massive volcanic activity
33. Such as that in the Deccan Traps in India. They have been dated to the approximate time of the extinction event.
34. These geological events may have reduced sunlight and hindered photosynthesis, leading to a massive disruption in the Earth’s ecology.

भीमसरटाः

1. भीमसरट इत्यस्य नाम्नः अर्थः अस्ति भीमः उत वा भयङ्करः सरटः। भीमसरटाः राजसरट-सरीसृपस्य विभिन्न-समूहः सन्ति।
2. ते मध्यजीवि-महाकल्पे प्रभूताः भूमि-जन्तवः आसन्। भीमसरटानां पञ्चशततः अधिकाः वर्गाः ज्ञायन्ते।
3. भीमसरटानां जीवाश्माः सर्वेषु महाद्वीपेषु अन्विष्टाः। इदनीमपि नूतन-शोधाः वारंवारम् अन्विष्यन्ते।
4. प्रायः त्रयोविंशत्कोटि-वर्षेभ्यः पूर्वे आरम्भिक-त्रयीकल्पे भीमसरटाः उत्पन्नाः।
5. आरम्भिके विपिनतुङ्गीयकल्पे (जूरापर्वतीयकल्पे) ते प्रमुख-भू-कशेरुकाः आसन्।
6. ते भू-परिसरस्य अधीकांशे भागे प्रबलाः सन्ति स्म।
7. षष्ठ्युत्तरषट्शतलक्षाद् वर्षेभ्यः पूर्वे खटीयुग-तृतीयके काले आकस्मिकविलुप्तेः पर्यन्तम् अन्ववर्तत।
8. जीवाश्ममुद्रैः ज्ञायते यत् पक्षिणः पर्णयुक्ताः भीमसरटाः सन्ति।
9. ते आरम्भिकेभ्यः उग्रपादेभ्यः विकसितवन्तः उत्तरवि पिनतुङ्गीयकल्पे।
10. भीमसरटाः सफलतादायकानि परिवर्तनानि स्व्यकुर्वन्। प्रथमज्ञाताः भीमसरटाः लघुकायाः परभक्षकाः आसन्।
11. ते द्वाभ्यां पादाभ्यां चलन्तः आसन्। तेषां सर्वेषां वंशजानाम् ऊर्ध्व-देह-स्थितिः आसीत्।
12. लघुकायेषु भीमसरटेषु अधिकांशानां पक्षाः आसन्। प्रायेण ते उष्णरक्तप्राणिनः अपि आसन्।
13. तदर्थं ते क्रियाशीलाः क्रियन्ते तथा च तेषां चयापचयम् आधुनिक-सरीसृपस्य तुलनया अपि अधिकम्।
14. सामाजिकी परस्परक्रिया सहकारिता च केषाञ्चन विभेदानां कृते साधारणा इति प्रतीयते।
15. नवदशम-शताब्द्याः आरम्भिक-काले प्रथमाः जीवाश्माः भीमसरटानामेव इति अभिज्ञातम्।
16. तेषां कानिचन अस्थीनि ततः पूर्वम् अन्विष्टानि किन्तु न अवगतानि।
17. इदानीन्तु आविश्वस्य सङ्ग्रहालयेषु प्रमुखाकर्षकेन्द्राणि सन्ति भीमसरटाः।
18. चलित-संस्कृतेः भागः अभवन् ते। बहुविक्रीतानि पुस्तकानि चलचित्राणि च बहूनि आसन्। नूतनशोधाः वार्तामाध्यमेषु प्रस्तुताः।
19. दीर्घकालं यावत् गतवत्यां महत्सफलतायां सत्यामपि कानिचन जीवनविधानानि विकसितुम् अक्षमाः आसन् भीमसरटाः।
20. स्थानपायिप्राणीषु बहूभिः सादृश्येन पूर्णतया जलमग्नं जीवितुं कोऽपि भीमसरटः कदापि न विकसितः।
21. केचन तु अर्धजलचराः। ते अल्पपार्थिव-वसतौ अपि प्रभुतत्वं न स्थापितवन्तः।
22. कृत्स्ने मध्यजीवि-परिकल्पे अधिकांशाः लघुकायाः कशेरुकाः तु स्थानपायिप्राणनः सरटाश्च आसन्।
23. विशालतमाः भीमसरटाः सन्ति शाकाहारिनः यथा कपटसरटः बाहुसरटश्च।
24. ते शुष्कभुवि चरितवतां मृगेषु विशालतमाः आसन्।
25. इवानादन्त इत्यादिनाम् अन्येषां शाकाहारिणां विशेषायुधानि सन्ति यानि आयुधानि मांसाहारिणः प्रतिसारयितुम् उपयोगीनि आसन्।
26. त्रिशृङ्गशिरसः शिरस्त्राणे शृङ्गानि त्रीणि। कुम्भहस्तसरटस्य अस्थिशरावैः आछादितः।
27. छादसरटस्य पुच्छे शूलाः सन्ति। मांसाहारिणः द्विपादाः (पश्चपादाभ्यां चरणम्)। तिरश्चीनानि तेषां शरीराणि।
28. पृष्ठे पुच्छानामुपयोगेन सन्तोलः। केचन तु विशालाः।
29. उपद्रविसरटः वृषसरटः च बृहत्कायौ। केचन तु लघुकायाः यथा ललितहनुः।
30. लघुकायेषु मांसाहारिषु पक्षिषु प्रायः विकसिताः। जीवाश्मेषु लब्धस्य प्रथमस्य पक्षिणः आद्यपक्षस्य अस्थिपञ्जरः भीमसराटस्य अस्थिपञ्जरेण सदृशः दृश्यते।
31. उत्तरखटीयुगे नैकाभिः उत्पातिकाभिः घटनाभिः विलुप्तिः जाता। यथा लघुग्रहाणां वा उल्कानां वा उपघाताभिः।
32. चिकशुलूब-अभिहतिः तासु घटनासु एका। नैकाः उत्पातिकाः एवं च विशाला ज्वालामुखी-गतिविधिः।
33. यथा दक्षिणापठोद्भेदने अन्विष्टाः। तासां निर्माण समयः विलुप्तेः समयेन प्रायः समानः।
34. आभिः भूगर्भीयाभिः घटनाभिः सूर्यप्रकाशः न्यूनीकृतः स्यात् येन प्रकाश-संश्लेषण-निवारणं जायते। अस्मात् निवारणात् भूपारिस्थितिक-सङ्क्षोभः अभवत् स्यात्।